من شادم به باغبانی

گزارشی درباره گل و گیاهان و تاثیرات آن در زندگی سالمندی

photo_2018-02-13_05-12-22-300x300.jpg

 | سارا شمیرانی |

همه چیز با کاشتن ریحان شروع شده بود. آن هم ریحان هایی که در گلدان کاشته بود. آب دادن و حرف زدن و گذاشتن جلوی نور آفتاب و بعد هم حال بهتری که بعد از این کار حاصل میشد. کنار ریحان ها کم کم حسن یوسف هم اضافه شد. بعد رسید به مهمانهای خارجی. بونسای و مهمان های دیگر که ولو شده بودند جلوی افتاب کم جان زمستان و جان میگرفتند. گلدانها رسیدگی میخواستند.این یعنی یک نفر توی خانه هست که باید مراقبش باشی. یک موجود زنده که حرف نمیزد اما قد میکشد، آواز نمی خواند اما گل میدهد و برایت زندگی می آورد. این یعنی یک نفر هست که باید به سمتش حرکت کنی و رخوت و بی حوصلگی های روز را کنار بگذاری. برای همین هم به او توصیه شده بود از یک جایی به بعد باغبانی و دوست داشتن گل و گیاه را در برنامه زندگی اش قرار دهد. گل و گیاهانی که کنارش بودند و رفیق و همدم روزهای تنهایی اش به حساب می آمدند.

در هر گیاه نشانه ای از زندگی است

سالهاست که حیاط خانه شان تبدیل به یک باغچه کوچک شده است. حیاطی که قبلا رونق زیادی نداشت. معصومه 60 ساله است. 10 سالی است که پسرش را از دست داده. یک روز زمستان در گردنه های پیچ در پیج شمال کشور پسرش برای همیشه از دنیا می رود. معصومه روزهای سخت زیادی را دیدی. وقتی که تازه به دنیای میانسالی قدم برداشته بو، یک اتفاق تمام زندگی اش را بهم ریخت. او درباره آن روزها می گوید: وارد شدن به دنیای میانسالی به خودی به خود مشکلاتی دارد. حالا تصور کنید وقتی با این بحران روبرو میشوید، پسرتان را هم از دست بدهید. بله واقعیت این است که زندگی خیلی زود به آخر میرسد. قرصها و ارامبخش ها وارد زندگی میشوند و اما باز هیچ دردی را درمان نمیکنند. یک سال بعد از فوت پسرم احساس میکردم که با زور قرص ها و آرامبخش ها زنده نگهم داشته اند. از یک سال به بعد میزان افسردگی به حدی بالا رفته بود که قرص ها جوابگو نبودند. جلسات مشاوره و روانکاوی و حتی بستری شدن کوتاه مدت در بیمارستان هم به کمک آمدند تا غم از دست دادن را برایم آسان کنند. البته همه آنها تاثیر خودشان را داشتند اما به هر حا بعضی اتفاق ها نقطه عطفی در زندگی آدم به حساب می اید. در گیر و دار همان روزهای سخت، پزشکی توصیه کرد که به گل و گیاهان روی بیاورم. او معتقد بود پرورش دادن گل و گیاهان شبیه بزرگ کردن بچه ای است که روزی از دستش داده بودم. درختان میوه میدادند، مثل فرزندی که میتوانست برایم روزی نوه ای را به این دنیا بیاورد. درختها نفس میکشیدند، مثل پسری که یک روز در خانه ام نفس میکشید. حرفهایش برایم جالب بود. برای همین تصمیم گرفتم باغبانی درمانی را جدی بگیرم. هزار راه رفته بودم و امتحان کردن این یک راه با همراهی طبیعت اتفاق پیچیده ای نبود. در نهایت و با گذر روزها واقعا به این نتیجه رسیدم که طبیعت، خاک، و سرگرم شدن با همه آنچیزی که نشانه ای از حیات دارد میتواند امید از دست رفته ام را ترمیم کند. امیدی که باعث میشد به زنده بودن بیشتر فکر کنم و از مرگ فاصله بگیرم. خاک نفس میکشید، درختها در هر بهار شکوفه میزدند و تمام این ها معنای واقعی، از زندگی دوباره بود که مرگ را برایم قابل هضم تر میکرد.

دور شدن از روزمرگی های سالمندی

اگر از نظر علمی بخواهیم به نقش باغبانی در بهتر شدن روحیه سالمندان نگاه کنیم، باید بگوییم که تحقیقــات مختلــف نشــان داده انــد کــه پیونــد بــا طبیعــت بــرای ســلامتی روانــی از جملــه کاهــش ســطوح اســترس و افزایــش خلــق مؤثــر است. این مسئله در مورد بهتر شدن روحیه افراد در تمام سنین صدق میکند، چرا که محیطهــای طبیعــی ایــن فرصــت را ایجــاد میکننــد تــا انســان از روزمرگــی و فکرهــای مرتبـط بـا زندگـی روزانـه دور شـود. طبیعـت بـه صـورت خــود بــه خــود و بــدون هیــچ گونــه فشــار و تحمیــل باعث افزایـش میـزان توجـه و جـذب شـدن میشود. . در نظریه هــای مربــوط بــه باغبانی درمانــی، آمده کــه فعالیتهــای مرتبــط بــا گیاهــان، فرصتهایـی ماننـد تمرینهـای عملـی در کاشـت گیـاه و آب دادن بــه گیاهــان و نگهــداری و مراقبــت از آنهــا را در اختیــار شــرکت کننده هــا قــرار دهیــد. انجــام ایــن فعالیتهــا باعــث ایجــاد احســاس کارآمــدی مســتقل و خودمختــاری در افــراد میشــود و فرصتــی بــرای ایجــاد نقشهــای گوناگــون بــه عنــوان پرورش دهنــده و مراقبــت کننــده در اختیــار افراد و به خصوص ســالمندان قــرار میدهــد. انجـام ایـن نقشهـای سـودمند در افـراد مسـن باعـث کاهــش علائم افســردگی در آنهــا میشــود.از طرف دیگر تحقیقات نشان داده که 80 درصد افراد سالمند به بیتحرکی دچار میشوند. افراد سالمند به دلیل مشکلاتی که دارند ترجیح میدهد کمتر از جای خود تکان بخورند و جز در مواقع ضروری حرکت نکنند. نکته جالب اما اینجاست که باغبانی انگیزه خوبی برای تحرک در بین افراد سالمند ایجاد میکند. آنها با انگیزه رسیدگی به گیاهان خود خیلی راحتتر از جا بلند میشوند. آب دادن به گیاهان، رسیدگی به آنها و دیدن رشد کردن و بزرگ شدن آنها انگیزه قوی است برای اینکه بی تحرکی از سالمندان دور شود. شاید بی راه نباشد اگر علاقه سالمندان به حضور در پارک‌ها و گذراندن ساعت های زیادی در فضای باز را با جادوی طبیعت مرتبط بدانیم و معتقد باشیم سالمندان از دور شدن هر آنچه که عمری به اجبار با آن سرو کار داشتند(زندگی ماشینی) استقبال میکنند و طبیعت را مکانی پر از آرامش میدانند.

در گل ها غرق شوید

باغبانــی مزایــای زیــادی بــرای ســامتی عاطفــی و تندرســتی افــراد دارد. از مزایــای روانــی آن کســب لــذت و کاهـش اضطـراب اسـت کـه از طریـق اعمـال فیزیکـی و بــا اســتفاده از حــواس بویایــی، لامسه و بــا طعــم ســبزیجات تــازه، در محیــط بــاغ بــه وجــود میآیــد. دکتر «افسانه باقری»، معتقد است، اندروفین‌هــای آزاد شــده از طریــق باغبانــی بــه کاهــش اســترس و بهبــود وضعیــت سـلـامت فــرد منجر میشود. باغبانـی بـا برقـراری پیونـد خـاص بیـن یـک بوتـه و فرد باعث ایجاد حــس امیــد و ســرزندگی بـرای فـرد میشـود. مزایـای شـناختی آن افزایـش خلـق و کاهــش برانگیختگــی است. بررســیهای ســابق، مزایــای باغبانیدرمانــی و اســتفاده از مجموعــه بــاغ در کاهــش درد، بهبــود توجــه، کاهــش اســترس و اضطــراب و کاهــش اســتفاده از دارو ماننــد داروهــای آنتــی ســایکوتیک و کاهــش از کارافتادگــی را گــزارش کــرده اســت. ایــن امــر بــه ویــژه در دو ایالــت متحــده و جمهــوری کــره کــه جمعیــت سـالمند زیـادی دارنـد اتفـاق افتـاده، بـه ویـژه کـره کـه بیشــترین جمعیــت ســالمند جهــان را دارد و همیشه برایش مهم بوده تا بتواند این تعداد از سالمندان را در مسیری درست پیش ببرد. در ایــران هم پژوهشی بــا هــدف بررسـی اثربخشـی آمـوزش و انجـام عملیـات باغبانـی بـر کاهــش میــزان افســردگی در سـالمندان مقیـم یک اسایشگاه انجـام شد. نتایج به دست آمده از این پژوهش نشان داد که انجـام عملیـات باغبانــی باعــث ارتقــاء و بهبــود انــرژی و نشــاط، بهبــود عملکــرد عاطفــی، افزایــش و بهبــود ســامت عمومــی در میـان سـالمندان مقیـم آسایشـگاه شـده اسـت.

طبیعت به زندگی شما کمک میکند

تاثیرات باغبانی اما تنها به دنیای سالمندی ختم نمیشود. بلکه باغبانی‌درمانـی بـر افـراد معلـول، بیمــاران روانــی، زندانیــان، کــودکان آشــفته و ناســازگار، معتـادان و کسـانی کـه دوره نقاهـت بعـد از سـکته مغزی را میگذراندنــد و همچنیــن کســانی کــه در آسایشــگاه نگهــداری میشــدند مؤثــر بــوده اســت. واقعیت این است که بهبــودی از طریـق طبیعـت صـورت میگیـرد، بنابراین مواردی تأثیرگـذاری بیشـتری نســبت بــه بهبــودی دارد کــه از طریــق ورزش و مراکــز ســرگرمی ایجــاد میشــود. در مطالعـاتی که صورت گرفته، همبسـتگی مثبـت بیـن پیـادهروی در فضـای بـاز و بهبـود توجـه نشان داده شده است. در واقع چهـل دقیقـه پیـادهروی در پـارک بعـد از انجـام کار بـه بهبـود توجـه و تمرکـز، بهبـود خلـق و خـوی افـراد میانجامــد، در صورتــی کــه پیــادهروی در یــک محیــط شــهری و یــا نشســتن و گــوش دادن بــه موســیقی و خوانـدن مجلـه در یـک اتـاق بـدون پنجـره موجـب بهبود توجــه و تمرکــز، و خلــق و خــوی افــراد نمیشــود. در مطالعــه هایی کــه در دانشــگاه آتالنتــای آمریــکا صـورت گرفـت بـه بررسـی زنـان بـی خانمـان و تجربـه آنــان در طــرح باغبانــی و بهبــود ســلامتی روانــی آنــان پرداختنــد. آنهــا در طــول روز حداقــل 8 ســاعت کــه بیــش از 4 هفتــه بــه طــول انجامیــد فعالیــت کردنــد نتیجـه نشـان داد باغبانی‌درمانـی موجـب کاهـش افـکار منفــی و اســترس و بــاال رفتــن تعامــات اجتماعــی و خودشــکوفایی آنهــا شــده است. هم چنین باغبانی درمانی در تقویت روابط جوانانی که تمایل به کناره گیری از جمع را دارند، موفقیت‌آمیز است. با مشارکت دادن جوانان در برنامه‌های دسته جمعی، حس اعتماد به نفس و اتکا به خود را در آنها می توان بهبود بخشید. با مشغول شدن افراد به فعالیت های باغبانی، قدرت جسمی و تحرک آنها افزایش می یابد و افزایش فعالیت بدنی افراد سبب افزایش طول عمر آنها می شود و توانایی بدن را در تحمل درد و خستگی نیز افزایش می دهد.


/ 0 نظر / 7 بازدید